أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

547

قانون ( فارسى )

1 - دردى كه روان را تحليل مىبرد ، مانند دردى كه در بيمارى « ايلاوس » و در بيمارى قولنج احساس مىشود . 2 - درد گزندهء بيش از حد كه در اندامان حسّاس دهانهء معده و روده و امثال آنها احساس مىشود . 3 - دردى كه در حال زخمى شدن عصبها و قرحه كردن زخم احساس مىشود . 4 - دردى كه از اثر نيش عقرب يا نيش زنبور در اعصاب حس مىشود . 5 - دردى كه از به هم خوردن و به هم ساييدن بندهاى بدن ( مفاصل ) حس مىشود و درد اين حالت بيم‌آور است ( كوبنده است . نسخه ) ، زيرا درد ناشى از آن است كه مادهء آزاردهنده به ميان بندها رسيده است . 6 - دردى كه از اثر قرحهء ساعيه ( جوشهاى نرم‌تر از جوش مورچگى ) احساس مىشود كه درد ناشى از اين نوع جوش چركين شده بسيار شديد است . يا جوش چركين شدهء ساعيه حالت خوره را به خود مىگيرد و خوره اندامان را به تباهى سوق مىدهد و در نتيجه سر به مرگ مىكشد ، اين نوع از جوشها با دردى كه همراه دارند نخست غش به بار آورند و بعدا به تدريج سبب سرد گردانيدن قلب مىشوند . 7 - مادهء بخار مسموم‌كننده از كاوك اندامى آمده و راهى قلب شده است و مزاج سازگار قلب را به سوء مزاج تبديل نموده است و شخص دارندهء قلب را به سوء مزاج كشانيده است . روىآورهاى روانى را كه سبب غش كردن مىشوند سابقا ذكر كرديم و دانستى كه چگونه بر قلب تأثير بد مىگذارند . اگر سبب غش كردن ورم باشد آن هم چندين جهت دارد : 1 - ورم بزرگ است ، بر رويه و ديدنى است ، يا در درون و ناديدنى است و سبب غش كردن شده است ؛ چگونه ؟ الف : شريانها از ورم تأثيرپذير شده‌اند و سوء مزاج قلب را فراهم آورده‌اند و انسان دارندهء قلب را به غش كردن وادار كرده‌اند . ب : ورم در اندامى است كه مستقيما بر قلب اثر مىگذارد ، مثلا ورم در نيام قلب موجود است . ج : ورم در اندامى است كه در نزديكى قلب است كه در اين حالت ورم هرچند بزرگ بزرگ نباشد ، باز به اندازهء ورمى كه در جاى دور از قلب واقع شده است تأثير بر قلب مىگذارد يا درد بسيار شديد دارد و قلب را با خود به درد مىآورد . معده چگونه سبب غش كردن انسان مىشود ؟ اين را بدان كه معده در جايى است نزديك به قلب ، علاوه بر اين معده اندامى است بسيار حساس ، و با اين نزديكى و احساساتى بودن پاتوق همهء خلطهاى گوناگون است و همگى در معده گرد مىآيند . در چند حالتى معده سبب غش كردن مىشود كه از اين قرارند :